Bolesławiec

Niewiele miast może pochwalić się muzeum o ponad stuletniej tradycji, tak jak Muzeum Miejskie w Bolesławcu. Dokładna data założenia to rok 1908, a muzeum mieściło się w istniejącym wcześniej budynku zawierającym w swoim składzie basztę z wieku XV. Sama baszta była już interesującym obiektem, zaprojektowana przez miejskiego architekta Balzera oraz wykonana pod okiem Petera Gansela.
Samo muzeum znajdujące się w Bolesławiu zawdzięcza swój kształt nie tylko państwowym organizacjom, ale w dużej rozpiętości mieszkańcom miasta. Na szczególną uwagę zasługuje wkład Maxa Hoehne mieszkającego w Berlinie, jednak urodzonego w Bolesławcu. Niemały wpływ i zasługi to także stowarzyszenia kościelne i organizacje cechów, a dodatkowo bractwo strzeleckie. Uroczyste otwarcie nastąpiło w roku 1911, a dokładnie 21 maja.
Muzeum nie skupia się na jednym zakresie tematycznym, a wręcz przeciwnie gromadząc zbiory związane z archeologią, etnografią, rękodziełem oraz rzemiosłem artystycznym, a także malarstwem, głównie portretowym. W muzeum zgromadzono także dość pokaźny księgozbiór oraz pakiet dokumentów historycznych. Ciekawym niewątpliwie eksponatem jest portret poety, urodzonego w Bolesławcu, a mianowicie Martina Opitza.
Z ciekawszych elementów zgromadzonych w muzeum należałoby zaliczyć tak zwany Wielki Garniec i Singuhr. Wielkim Garncem nazywane jest unikatowe dzieło autorstwa Johanna Gottlieba Joppego, pochodzące z roku 1753, uważane za kręgi naukowe za największy garniec stworzony na świecie. Z kolei Singuhr jest kartą pocztową, pochodzącą z okolic lat 1920-1937. Warte obejrzenia są dodatkowo, scena która przedstawia coś na wzór obrotowego obrazu Pasji Chrystusa jak i dolna sala baszty, w której znajduje się wykonana z drewna pieta datowana na XV wiek oraz ołtarz datowany na przedział między 1760 a 1780 rok.
W okresie trwania I Wojny Światowej Muzeum Miejskie w Bolesławcu zawiesiło swoją działalność, wznawiając ją dopiero w roku 1920. W tym okresie mocno zaangażował się w pracę muzeum Artur Schiller, ten sam który został współzałożycielem Górnośląskiego Muzeum w Gliwicach. Kolejna przerwa w funkcjonowaniu muzeum w Bolesławcu przypada na II Wojnę Światową i czasy bezpośrednio powojenne. Działalność zostaje wznowiona dopiero w roku 1953 27 grudnia. Bolesławiec został bardzo mocno ograbiony ze zgromadzonych w muzeum eksponatów i do dzisiejszego dnia nie jest wiadome, co się z nimi stało. Późniejsze czasy obfitowały w liczne problemy, ponieważ po kilku latach muzeum ponownie zostało zamknięte, a Bolesławiec odzyskał je dopiero w czerwcu roku 1967, co spowodowane było zawilgoceniem budynku w którym muzeum się mieściło. Od roku 1967 muzeum w Bolesławcu uzyskało już miano Muzeum Ceramiki., co podyktowane były wielowiekowymi tradycjami regionu z tymże związanymi.
Po wielu kolejnych problemach muzeum w Bolesławcu w roku 1991 przeniosło się do budynku wcześniej używanego przez Rosjan jako Muzeum Kutuzowa. Jednakże przeniesienie i otwarcie udało się zrealizować dopiero w roku 1995, w związku z koniecznością dokonania remontu. Wraz z otwarciem muzeum w nowym miejscu otworzono dodatkowy dział ekspozycji, a mianowicie Dział Historii Miasta.

Dawne Muzeum Miejskie w Bolesławcu po remoncie zajmowanego budynku w roku 1967, a dokładniej 17 czerwca, zmienia swoją nazwę na Muzeum Ceramiki. Jest to stan jak najbardziej zrozumiały jeżeli spojrzymy na lokalne tradycje i bardzo długi okres kiedy to tradycje miały szanse rozwinąć się i okrzepnąć. Tradycje związane z wyrobami ceramicznymi w Bolesławcu sięgają według potwierdzonych źródeł roku 1380. Wiemy to, ponieważ w księgach miejskich Bolesławca odnajdujemy zapiski o jednym z ówczesnych garncarzy pracujących na terenie miasta.
Jak wynika z powyższego, pewne jest iż ceramika rozwijała się od bardzo dawna na terenie Bolesławca, a kręgi naukowe mają podstawy twierdzić, iż rozwój ten był zapoczątkowany o wiele wcześniej. Warunku ku takowemu rozwojowi były bardzo dobre, ponieważ wszystko co potrzebne do wyrobów ceramicznych znajdowało się na miejscu. Bolesławiec leży w okolicach dorzecza rzek Bóbr oraz Kwisa. W ich dorzeczach właśnie w rejonie Bolesławca i okolic występują dość bogate pokłady glin, które świetnie nadawały się do wyrobu elementów ceramicznych. Chodzi w tym momencie o odmianę gliny żaroodpornej, która wypala się w temperaturze około 128000 stopni Celsjusza. W ten sposób wykonywana ceramika posiada właściwości zapewniające dużą trwałość oraz nie przecieka. Dodatkowym bodźcem rozwojowym zostało także odnalezienie glin z grupy tak zwanego szkliwa ziemnego. Ten rodzaj gliny używany jest w procesie tak zwanego szkliwienia naczyń, a mówiąc prościej otrzymuje się po wypaleniu naczynia o kolorze brązowym.
O uporządkowanym rozwoju ceramiki w Bolesławiu możemy mówić już w roku 1511. Jest to podyktowane faktem, iż w tym właśnie roku pojawiają się informacje dotyczące cechu garncarzy. Samo istnienie cechu o określonej hierarchii i systematyce świadczy o krystalizacji tradycji ceramicznych. Dodatkowo można powiedzieć, iż cech dbało zasadę lepsza jakość niż ilość jak i o własne interesy pod względem sprzedaży, co można wnioskować z przywileju mówiącym o maksymalnie pięciu warsztatach ceramicznych na terenie miasta Bolesławiec. Oczywiście pozytywnie wpłynęło to na dalsze rozprzestrzenianie się tradycji ceramicznych i tak w miejscowościach ościennych zaczęły pojawia się zakłady ceramiczne. Głównie chodzi o Nowogrodziec i Ołdrzychów leżące nad Kwisą, a więc także w rejonie występowania glin przydatnych w produkcji ceramiki. Ten stan rzeczy w Bolesławcu zmienił się dopiero w roku 1762, a co więcej dopiero pod presją administracji pruskiej. Rozrastające się miasto Bolesławiec mogło sobie jednak w tym okresie pozwolić na spokojne rozszerzenie cechów ceramicznych, choćby ze względu na potrzeby własne w zakresie ceramiki, ale także stosunkowo dobrze rozwiniętych dróg sprzedaży zewnętrznej.
W Bolesławcu Muzeum Ceramiki może się pochwalić dość bogatym zbiorem eksponatów i pokrewnych elementów związanych bezpośrednio czy pośrednio z ceramiką. Dawniejsze eksponaty pochodzące z sąsiednich muzeów na dzień dzisiejszy zostały prawie w całości zastąpione eksponatami pochodzącymi z Bolesławca lub bezpośrednich okolic. Szczególnie w tym kontekście warta jest obejrzenia ekspozycja „Kamionka bolesławiecka od XVII-wiecznej do współczesnej”.

W wieku dwudziestym Bolesławiec również nie mógł narzekać na nudę, na co oczywiście wskazuje jego dość bogata historia. Oczywiście jak i wiele innych miejscowości w Polsce było to miasto, w którym w czasie wojny działo się wiele rzeczy, choć warto jest w tym momencie wspomnieć o kilku najciekawszych faktach, które miały miejsce już w roku 1945.
Otóż w styczniu tegoż właśnie roku dzięki temu, iż zbliżała się ku miastu Armia Czerwona z miasta Bolesławiec i nie tylko, gdyż można tutaj wymienić także cały Śląsk oraz inne regiony Polski wycofały się wojska niemieckie, a także i zarządzono ewakuację niemieckiej ludności cywilnej, która to ewakuacja została urządzona przez władze Niemiec bez praktycznie żadnego przygotowania, toteż ewakuacja ta miała kształt tak naprawdę zwykłej chaotycznej ucieczki. Z tego też powodu zginęło bardzo wielu ludzi na wskutek zarówno prowadzonych jeszcze działań frontowych, jak i na skutek bardzo wysokich mrozów mających w styczniu 1945 roku miejsce.
W kilkanaście dni później, a dokładniej mówiąc 12 lutego 1945 roku miasto Bolesławiec zostało zajęte przez Armię Czerwoną. W lutym ewakuacja Niemców została już dawno zakończona, więc miasto praktycznie samo przyjęło Rosjan, bez jakichkolwiek większych walk o nie, co niewątpliwie było korzystne, ponieważ nie spowodowało większych ( i mówiąc szczerze dodatkowych ) zniszczeń.
W tym samym roku, choć jednak w kilka miesięcy później, Bolesławiec został także włączony do Polski, co również było bardzo ważnym wydarzeniem historycznym. Wcześniej bowiem miasto leżało praktycznie zawsze poza granicami naszego kraju ( choć różnie to bywało ), jednak właśnie od roku 1945 aż do dnia dzisiejszego Bolesławiec jest jednym z piękniejszych polskich miast, czym nasz kraj niewątpliwie może się szczycić.
W tym samym roku, a dokładniej 22 lipca w Bolesławcu Śląskim zmarł jego pierwszy burmistrz, a był bo Bolesław Kubik. Zmarł on na wskutek ran, które poniósł dzień wcześniej. Wszedł on na minę w czasie prac polowych na folwarku, który znajdował się we wsi Tillendorf ( która dzisiaj nosi nazwę Bolesławice ).
Następne lata zostały poświęcone częściowo odbudowie Bolesławca wyniszczonego w wyniku działań wojennych ( choć trzeba przyznać, że Bolesławiec na szczęście nie doznał zbyt wielkich zniszczeń w czasie wojny, dzięki czemu zachowało się bardzo wiele dziewiętnastowiecznych i bezcennych zabytków ).
Jeżeli chodzi o administracyjne usytuowanie Bolesławca, to było ono dość zmienne w naszym kraju, choć oczywiście poza granice Polski miasto już nigdy nie „wyszło”. Bolesławiec stał się także bardzo atrakcyjnym terenem dla różnego rodzaju przedsiębiorców, dzięki czemu odbudowa miasta była naprawdę szybka i sprawna, a także osiedlało się tam bardzo wiele osób, które mogły tutaj liczyć na pracę. Oczywiście rozwój miasta pod względem przemysłowym był rozłożony w czasie, a także i jeszcze dzisiaj można zauważyć rozwój pod tym właśnie względem. Niestety jednocześnie wiele zakładów upada, przez co wiele osób miasto opuszcza szukając pracy w innych rejonach kraju i świata.

Dzieje historyczne Bolesławca są dość mocno złożone, a dyktowane jest to między innymi położeniem, które na przestrzeni wieków zmieniało swoją przy należność narodową, to do Czech, to do Niemiec jak i Polski. Dodatkowo pomijając samą przynależność terytorialną do konkretnego państwa w danym czasie, należy podkreślić iż Bolesławiec podlegał silnym wpływom zwłaszcza prądów czeskich i niemieckich, także i w swoim koronnym sektorze, a mianowicie wyrobie ceramiki. Nie przypadkowo, w odniesieniu do przytoczonych przed chwilą informacji nazwa kanonu stylistycznego wyrobów ceramicznych pochodzących z Bolesławca jest niemieckojęzyczna. Brzmienie o którym mowa posiada postać: Bunzlauer Geschirr, gdzie słowo Bunzlauer oznacza niemiecką nazwę miasta Bolesławiec, jako że do Niemiec Bolesławiec należał przez bardzo dużą ilość lat.
W dniu dzisiejszym największym zakładem istniejącym na terenie miasta jest podmiot Zakłady Ceramiczne „Bolesławiec” Sp. z o. o. Jednocześnie należy powiedzieć, iż Zakłady Ceramiczne „Bolesławiec” na dzień dzisiejszy pozostają największym producentem na terenie naszego kraju w sektorze produkcji ceramiki stołowej o charakterystyce ręcznego formowania i ręcznego wykonawstwa zdobień poprzez unikalną na skalę światową techniką stemplową.
Wspomniany w powyższym akapicie największy nie tylko na terenie Bolesławca, ale także na terenie całej Polski zakład czerpie bardzo mocno z tradycji jak i doświadczeń lokalnych. Z uwagi na fakt, iż Bolesławiec to tradycja udokumentowana na czasy średniowiecza, a mówi się nawet o korzeniach sięgających do wieku XIV, doświadczenie i ogólna wiedza z zakresu produkcji jest ogromna i cenna także w czasach dzisiejszych.
Zagadnienia sprzed kilku wieków dla sytuacji dzisiejszej zakładów ceramicznych produkujących na terenie Bolesławca mają kluczowe znaczenie. Przede wszystkim chodzi o wspomnianą już tradycję i doświadczenie, ale nie są to jedyne warunki które pozwalają dobrze funkcjonować w czasach dzisiejszych. Wyroby produkowane z białej glinki były znane na terenach niemieckich jak i czeskich, co utrwalało świadomość i prestiż zakładów z Bolesławca. W XIX wieku istniało przykładowo na terenie miasta piętnaście garncarni o dość dużych rozmiarach, z czego każda miała ugruntowaną pozycję rynkową, wysyłając towary nawet na znaczne odległości.
Ceramika produkowana w miejskich zakładach na przestrzeni lat doczekała się wielu wyróżnień i dowodów uznania. Jednym z najwcześniejszych był złoty medal przyznany podczas targów ceramicznych odbywających się w Londynie. W ten sposób zakłady nabywały kolejnych dróg zbytu jak i budowały własną markę.
Kamieniem milowym ostatnich czasów był przełom lat 80. na 90. XX wieku, ponieważ zmiany ustrojowe dziejące się w kraju dość skutecznie unicestwiło wiele prężnie do tej pory funkcjonujących zakładów. Na całe szczęście w Bolesławcu firmy wyrabiające ceramikę poradziły sobie stosunkowo dobrze, nie tracąc na rozpędzie rozwoju.
Dzisiejsza oferta jest niezmiernie szeroka, a jej ramy można rozpocząć od dzbanów czy donic, domykając na całościowe uwzględnienie elementów zastawy stołowej, wprowadzając elementy dekoracyjne salonów i pomieszczeń kuchennych, także z uwzględnieniem elementów codziennego użytku takich jak pieprzniczki, cukierniczki pojemniki na przyprawy etc.