Bolesławiec

Bolesławiec jak wiadomo nie jest miastem o zbyt dużej powierzchni, jednakże do najmniejszych także nie należy. Wielkość miasta Bolesławiec można określić jako średnią, a także jak w wielu innych miastach można tam spotkać różnego rodzaju większe bądź też mniejsze osiedla. Oczywiście same osiedla nie stanowią całej powierzchni mieszkalnej miasta, gdyż można znaleźć tam także bardzo wiele kamienic i domków jednorodzinnych, które znacznie zwiększają obszar mieszkalny tegoż miasta.
Jeżeli chodzi jednak o same osiedla mieszkalne, to podobnie jak i w wielu innych polskich miastach powstały one głównie w latach siedemdziesiątych dwudziestego wieku. Są to blokowiska wykonane z wielkich płyt, które można spotkać praktycznie w większości polskich miast.
W mieście Bolesławiec jest dokładnie aż szesnaście osiedli, z czego jedne są większe, drugie mniejsze, jednak różnice nie są tutaj zbyt wielkie. Wspomniane osiedla to: osiedle Południe, osiedle Piastów, osiedle Kwiatowe, osiedle Śródmieście, osiedle Kruszyn, osiedle Leśne, osiedle Witosa, osiedle Czterdziestolecia, osiedle Przylesie oraz Przylesie II, osiedle Zabobrze ( jak sama nazwa wskazuje jego lokalizacja to bezpośrednie sąsiedztwo rzeki Bóbr ), osiedle Bolesławice, osiedle Staszica, osiedle Kościuszki, osiedle Nadzieja oraz osiedle Kozia Górka.
Biorąc pod uwagę to, że większość z tych właśnie osiedli powstało w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, wiele wcześniejszych budynków, które się na ich miejscach znajdowały zostało wyburzonych, wiele z nich natomiast wybudowano na terenach, które do tamtej pory w ogóle nie były zabudowane. Dzięki temu architektura samego miasta jest naprawdę zróżnicowana i ciekawa, gdyż nie składa się ona z samych betonowych bloków, ale także i z wielu zabytkowych i naprawdę pięknych budynków, z czego wiele z nich jest także budynkami mieszkalnymi. Oczywiście w ostatnich dziesięcioleciach w Bolesławcu budowano także wiele nowych budynków, dzięki czemu naprawdę można tam zauważyć bardzo dużą różnorodność architektoniczną.
Wiele teremów należących do miasta Bolesławiec zajmują także rożnego rodzaju zakłady przemysłowe, a także niecałe czterdzieści hektarów Bolesławca należy do tak zwanej podstrefy Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „INVEST-PARK”. Stosunkowo wiele obszaru miasta Bolesławiec zajmują także obszary leśne oraz obszary rolne, dzięki czemu naprawdę Bolesławiec może być uznany za miasto bardzo zróżnicowane.
Oczywiście warto jest zaznaczyć, że większość z użytków leśnych, rolnych, a także i zdecydowana większość zakładów przemysłowych Bolesławca zlokalizowane są na obrzeżach miasta, względnie też w dzielnicach, które są trochę oddalone od centrum, jednak ma to także miejsce w wielu innych miastach Polski, więc nie powinno być to dla nikogo zadziwiające.
Co więcej jeżeli chodzi o zabudowania Bolesławca, to miasto może poszczycić się także różnymi atrakcjami architektonicznymi pod względem turystycznym i nie tylko. Zabytków w mieście jest naprawdę wiele, dlatego też miłośnicy tego rodzaju rozrywek na pewno nie będą się w mieście nudzić.

Takie historyczne „pamiątki” jak szubienica i pręgierz wzbudzają w wielu turystach najróżniejsze emocje. Niestety Bolesławiec, mimo iż tego typu miejsc posiadał na przestrzeni dziejów kilka, w dniu dzisiejszym nie posiada żadnego dostępnego do zwiedzania, a co więcej dokładnie nie wiemy gdzie niektóre z nich dokładnie się mieściły. Archeolodzy zainteresowani tematem mają nadzieję natrafić na zachowane ślady, a może nawet na część konstrukcji w momencie wykonywania prac archeologicznych w miejscach potencjalnego występowania szubienic, pręgierzy oraz miejsc przeznaczonych do kar oraz tortur. Jest to sytuacja całkiem możliwa, a co więcej w bardzo podobny sposób udało się odnaleźć podobne elementy w miejscowości Lubań. Mamy nadzieję, iż przypadkowe odkrycie szubienicy w Lubaniu to swego rodzaju obietnica, dla celowych poszukiwań archeologów wspieranych przez historyków w Bolesławcu, jak i mamy nadzieję, iż odkrycia te także przyniosą wiele ciekawych treści.
Początki szubienicy w Bolesławcu ściśle związane są z osadnictwem niemieckim, a co z tym związane z niemieckim prawem karnym. Z uwagi na dużo bardziej restrykcyjny wymiar kar, szubienice w tym okresie bywały używane stosunkowo często, a pewne zmiany nastąpiły dopiero na początku oświecenia.
W pewnym momencie najprawdopodobniej na terenie Bolesławca istniały aż trzy szubienice, co może delikatnie dziwić ze względu na stosunkowo małe rozmiary miejscowości. O ile prawie pewne jest, iż dwie z nich znajdowały się na rynku Bolesławca, dużo mniej rozeznania mamy co do trzeciej, która najprawdopodobniej znajdowała się w rejonie południowo-wschodnim krańcowym miasta, w pobliżu tak zwanego Stawu Szubienicznego. Należy wspomnieć że druga, późniejsza konstrukcja znajdująca się na rynku była murowano-drewniana. Niestety w zakresie tematu pręgierza wiemy jeszcze mniej, a co więcej nie znamy nawet dokładnej daty powstania. W tym momencie mamy rozbieżność przekazów ponieważ wspominana jest już w wieku XV, jednak w kronikach wzmiankowana jest dopiero w wieku XVI.
Sytuacja w kontekście stosowanych kar w Bolesławcu nie odbiega zbytnio od ogólnych kanonów tej części Europy. Do tego należałoby doliczyć, iż pewne przestępstwa lokalne szczególnie rażące ludność często obfitowały w dodatkowe zabiegi tortur przed samym straceniem, co miało odstraszać potencjalne przypadki powtórzenia przestępstw. Oczywiście nie wszystkie kary polegały na straceniu, ponieważ za różne przewinienia groziły przyporządkowane kary jak np. obcinanie rąk, nóg czy uszu, palców etc.
Oceniając samą istotę posiadania przez Bolesławiec tego rodzaju miejsc jak i stosowanie wspomnianych powyżej form kar należy bezwzględnie pamiętać, iż oceny jedynie można dokonać w odniesieniu do epoki, ale także do sytuacji panującej w danym okresie w regionie. Należy także pamiętać, iż tego typu miejsca znajdowały się praktycznie w każdej większej miejscowości i obowiązkowo na terenie miast, a ze względu na brak zabiegów pod szyldem resocjalizacji i odmiennej mentalności mieszkańców ówczesnych czasów, tego typu zabiegi były wręcz konieczne dla zaprowadzenia ładu i porządku. Przypadki pomyłek czy niesłusznie oskarżonych z powodu interesów wpływowych osób oczywiście się zdarzały, ale z tego rodzaju sytuacjami walczymi do dnia dzisiejszego.

Dawne Muzeum Miejskie w Bolesławcu po remoncie zajmowanego budynku w roku 1967, a dokładniej 17 czerwca, zmienia swoją nazwę na Muzeum Ceramiki. Jest to stan jak najbardziej zrozumiały jeżeli spojrzymy na lokalne tradycje i bardzo długi okres kiedy to tradycje miały szanse rozwinąć się i okrzepnąć. Tradycje związane z wyrobami ceramicznymi w Bolesławcu sięgają według potwierdzonych źródeł roku 1380. Wiemy to, ponieważ w księgach miejskich Bolesławca odnajdujemy zapiski o jednym z ówczesnych garncarzy pracujących na terenie miasta.
Jak wynika z powyższego, pewne jest iż ceramika rozwijała się od bardzo dawna na terenie Bolesławca, a kręgi naukowe mają podstawy twierdzić, iż rozwój ten był zapoczątkowany o wiele wcześniej. Warunku ku takowemu rozwojowi były bardzo dobre, ponieważ wszystko co potrzebne do wyrobów ceramicznych znajdowało się na miejscu. Bolesławiec leży w okolicach dorzecza rzek Bóbr oraz Kwisa. W ich dorzeczach właśnie w rejonie Bolesławca i okolic występują dość bogate pokłady glin, które świetnie nadawały się do wyrobu elementów ceramicznych. Chodzi w tym momencie o odmianę gliny żaroodpornej, która wypala się w temperaturze około 128000 stopni Celsjusza. W ten sposób wykonywana ceramika posiada właściwości zapewniające dużą trwałość oraz nie przecieka. Dodatkowym bodźcem rozwojowym zostało także odnalezienie glin z grupy tak zwanego szkliwa ziemnego. Ten rodzaj gliny używany jest w procesie tak zwanego szkliwienia naczyń, a mówiąc prościej otrzymuje się po wypaleniu naczynia o kolorze brązowym.
O uporządkowanym rozwoju ceramiki w Bolesławiu możemy mówić już w roku 1511. Jest to podyktowane faktem, iż w tym właśnie roku pojawiają się informacje dotyczące cechu garncarzy. Samo istnienie cechu o określonej hierarchii i systematyce świadczy o krystalizacji tradycji ceramicznych. Dodatkowo można powiedzieć, iż cech dbało zasadę lepsza jakość niż ilość jak i o własne interesy pod względem sprzedaży, co można wnioskować z przywileju mówiącym o maksymalnie pięciu warsztatach ceramicznych na terenie miasta Bolesławiec. Oczywiście pozytywnie wpłynęło to na dalsze rozprzestrzenianie się tradycji ceramicznych i tak w miejscowościach ościennych zaczęły pojawia się zakłady ceramiczne. Głównie chodzi o Nowogrodziec i Ołdrzychów leżące nad Kwisą, a więc także w rejonie występowania glin przydatnych w produkcji ceramiki. Ten stan rzeczy w Bolesławcu zmienił się dopiero w roku 1762, a co więcej dopiero pod presją administracji pruskiej. Rozrastające się miasto Bolesławiec mogło sobie jednak w tym okresie pozwolić na spokojne rozszerzenie cechów ceramicznych, choćby ze względu na potrzeby własne w zakresie ceramiki, ale także stosunkowo dobrze rozwiniętych dróg sprzedaży zewnętrznej.
W Bolesławcu Muzeum Ceramiki może się pochwalić dość bogatym zbiorem eksponatów i pokrewnych elementów związanych bezpośrednio czy pośrednio z ceramiką. Dawniejsze eksponaty pochodzące z sąsiednich muzeów na dzień dzisiejszy zostały prawie w całości zastąpione eksponatami pochodzącymi z Bolesławca lub bezpośrednich okolic. Szczególnie w tym kontekście warta jest obejrzenia ekspozycja „Kamionka bolesławiecka od XVII-wiecznej do współczesnej”.

Jeżeli chodzi o zabytki miasta jakim jest Bolesławiec, to niewątpliwie ma się ono czym pochwalić, gdyż lista zabytków jak na tak stosunkowo niewielkie miasto jest naprawdę dość długa. Przede wszystkim, do jednej z najciekawszych atrakcji turystycznych jest niewątpliwie należy doskonale zachowana sieć średniowiecznych uliczek, która znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie ratusza, datowanego jednak na okres Baroku. Sam ratusz zresztą jest również doskonale zachowany i odrestaurowany, dzięki czemu może zachwycać zarówno turystów jak i mieszkańców swoja niezwykłą urodą. Dokoła ulic staromiejskich a także i pierzei rynkowych ciągnie się przepiękna zabudowa kamieniczna, które to kamieniczki również nadają miastu bardzo dużego uroku.
Dawniej miasto było otoczone ciągiem murów obronnych, które były przecięte jedynie trzema bramami miejskimi. Pierwsza brama znajdowała się u wylotu dzisiejszej ulicy Sierpnia 80 i nosiła ona nazwę „Górnej Bramy”. Druga brama, znajdująca się na samym początku dzisiejszej ulicy Kutuzowa, a nazywana była bramą „Mikołajską”. Trzecia brama, nosząca nazwę „Bramy Dolnej”, znajdowała się na samym końcu Bolesława Prusa. Do dnia dzisiejszego zachowała się zresztą stosunkowo duża część wspomnianych murów obronnych, które stanowią również bardzo ciekawą atrakcję turystyczną, a ich zaskakująco dobry stan również godny jest podziwu.
Poza tymi zabytkami Bolesławiec dysponuje wieloma innymi, z czego część z nich zostanie niżej opisana, jednakże nie będą to oczywiście wszystkie zabytki, gdyż w rzeczywistości jest ich zbyt wiele, aby móc je opisać, nawet w skrócie, w przeciągu prawdopodobnie kilku lat.
Do jednych z najciekawszych zabytków Bolesławca, należy wspomniany już wyżej Ratusz. Jest to niezwykle stara budowla, posiadająca urokliwą i charakterystyczną wieżę. Budynek ten w roku 1522 został odbudowany ze zniszczeń powstałych wcześniej przez niejakiego Wendela Roskopfa, natomiast jeżeli chodzi o jego dzisiejszy kształt, to zyskał on w roku 1776 i to po bardzo wielu przebudowach. Obecnie budynek jest systematycznie odrestaurowywany, dzięki czemu zachowuje doskonały stan. W Ratuszu na dzień dzisiejszy znajduje się urząd miasta, natomiast jego najpiękniejszą częścią niewątpliwie jest Pałac Ślubów.
Jak więc chociażby po tym przykładzie, jakim jest Ratusz miasta widać doskonale, że miasto Bolesławiec potrafi naprawdę w sposób doskonały zadbać o swoje największe zabytki, a dzięki systematycznie przeznaczanych na remonty zabytków funduszom, niewątpliwie ten właśnie stan zachowają jeszcze przez bardzo długi czas.
Ogólnie rzecz ujmując, to Bolesławiec charakteryzuje się nie tylko pięknymi i zabytkami takimi jak właśnie Ratusz czy też uliczki i piękne kamienice, choć oczywiście właśnie jeżeli chodzi o wzgląd turystyczny, to są one jednymi z mocniejszych punktów miasta, jednak władze Bolesławca nie skupiają się tylko i wyłącznie na nich, gdyż doskonale zdają sobie sprawę z tego, że jest wiele rzeczy równie ważnych, jak i nie ważniejszych aniżeli tylko restaurowanie zabytków miasta, gdyż życie obecnie również jest niezmiernie ważne.